Kloofbijl kiezen en veilig hout kloven

Een kloofbijl is het gereedschap waarmee je houtblokken langs de vezel splijt tot brandhout voor de kachel, open haard of vuurkorf. Maar dé kloofbijl bestaat niet, want een handzame bijl voor haardblokken vraagt iets heel anders dan een zware jongen voor dikke stammen.

In dit artikel lees je hoe een kloofbijl werkt, welk gewicht en welke steellengte bij jouw hout passen, en hoe je veilig en zonder onnodige inspanning klooft. Met de vergelijking van drie formaten kies je daarna in één oogopslag de juiste maat.

Kloofbijl of hakbijl, wat is het verschil?

Een kloofbijl splijt houtblokken in de lengterichting, langs de vezel. De kop is daarvoor wigvormig, dus smal bij de snede en snel breder naar achteren. Bij het inslaan drukt die wig het hout naar buiten, waardoor het blok openbreekt in plaats van dat de bijl zich vastbijt.

Daarin verschilt hij van een hakbijl, die juist een dun en scherp blad heeft om dwars op de vezel te snijden, bijvoorbeeld bij het afkorten van takken. Met een hakbijl kloven is zwoegen, terwijl een goede kloofbijl het werk grotendeels uit het gewicht en de vorm van de kop haalt.

De kloofbijlen in dit artikel zijn Noors ontwerp, met een gesmede kop van C45-staal op een steel van gebeitst essenhout. Essen vangt de klap op zonder te breken, en de kop zit geborgd met een kunststof wig en een ronde wig.

Welke kloofbijl past bij jouw brandhout?

Het juiste formaat hangt af van het hout dat je klooft. Hoe dikker en taaier de blokken, hoe meer kopgewicht en steellengte je nodig hebt. Een te lichte bijl blijft steken in dik hout, maar met een onnodig zware bijl maak je elke stookvoorraad vermoeiender dan nodig.

Dit zijn de drie kloofmaten van het Noorse merk Øyo die wij voeren. De indeling geldt ook als vuistregel voor andere merken.

Naast het kopgewicht telt de steellengte, want die bepaalt je hefboom. Een langere steel geeft de kop meer snelheid en dus meer slagkracht, terwijl een kortere steel meer controle geeft bij precies werk. De beste kloofbijl is daarom niet de zwaarste, maar de combinatie van kop en steel die je een uur lang comfortabel zwaait.

Kleine kloofbijl voor haardblokken

De Øyo Kleine Kloofbijl heeft een kop van 1 kg en weegt in totaal 1,3 kg. Daarmee is hij krachtiger dan een handbijl en compacter dan een grote kloofbijl, precies goed om haardblokken op maat te splijten voor de kachel of vuurkorf. In Noorwegen heet hij de Hytteøksa, de huttenbijl, en dat zegt eigenlijk alles over zijn rol rond huis en haard.

Kloofbijl voor de wintervoorraad

Kloof je elk jaar een flinke voorraad, dan wil je meer massa en hefboom. De Øyo Kloofbijl Super combineert een kop van 1,4 kg met een steel van 65 cm, waardoor elke slag met flinke kracht op het blok neerkomt. Het is in Noorwegen de meestgekozen kloofbijl voor brandhout. De kop heeft een wig aan beide zijden die het hout naar buiten drukt, zodat het blok makkelijker splijt en de bijl zich niet vastslaat.

Kloofhamer voor dik en taai hout

Voor de echt grote stammen is er de Øyo Kloofhamer, met een kop van 2 kg op een totale lengte van 80 cm. Meer daarover in de volgende sectie, want dit gereedschap is net iets anders dan een gewone kloofbijl.

Øyo Kloofbijl Super Kløyvøks 65 cm

De kloofbijl die de meeste Noren kiezen

Gesmede kop van 1,4 kg, essenhouten steel van 65 cm en een wig aan beide zijden voor makkelijker splijten. Inclusief rubberen snedebeschermer, voor € 89,95.

Bekijk de Kloofbijl Super

Kloofhamer of kloofbijl?

Een kloofhamer, ook wel hamerbijl genoemd, combineert een extra zware kloofkop met een vlakke achterzijde. Met de snede splijt je blokken zoals met een kloofbijl, terwijl de achterzijde als moker dient om stalen kloofwiggen in het hout te slaan. Zo breek je ook stammen open die voor elke bijl te dik of te taai zijn.

De vuistregel is simpel. Kloof je vooral blokken die al op lengte zijn gezaagd, bijvoorbeeld met een toerzaag, dan is een kloofbijl sneller en minder vermoeiend. Werk je regelmatig met dikke, knoestige of vers geveld stamhout, dan verdient de kloofhamer zich terug. Veel houtstokers hebben ze allebei, de bijl voor het dagelijkse werk en de hamer voor de lastige gevallen.

Hout kloven doe je zo

Goed kloven draait om techniek, niet om spierkracht. Met de juiste opstelling doet het gewicht van de kop het werk en houd jij energie over voor de volgende blokken.

Werk op een hakblok. Zet het blok op een stevig hakblok van ongeveer kniehoogte, want dan raakt de bijl het hout onder de juiste hoek. Kloof nooit rechtstreeks op de grond, waar de snede bot slaat op zand en steentjes.

Sta stabiel. Zet je voeten op schouderbreedte, recht voor het blok, en houd ruimte om je heen vrij. Mensen en huisdieren horen buiten de zwaaicirkel, en een veiligheidsbril en handschoenen zijn geen overbodige luxe.

Laat het gewicht het werk doen. Til de bijl rustig boven je hoofd en laat hem versnellen in plaats van hem met kracht naar beneden te duwen. Mik op het midden van het blok en volg de vezelrichting. Zie je al een droogtescheur in het kopshout, mik daar dan op, want daar geeft het blok het eerst mee.

Pak grote blokken langs de rand aan. Een dik blok hoeft niet in één klap door het midden. Kloof eerst plakken van de buitenrand af en werk zo naar het hart toe, want dat kost per slag veel minder kracht. Splijt een blok niet in één keer, draai het dan een kwartslag en probeer het opnieuw op een andere lijn.

Kloof vers, stook droog. Vers hout splijt over het algemeen makkelijker dan hout dat al jaren ligt. Bovendien droogt gekloofd hout veel sneller. Welk hout je daarna het beste stookt, lees je in Welk hout is het beste voor je vuurschaal of vuurkorf?

Kloofbijl slijpen en onderhouden

Een kloofbijl is een gebruiksvoorwerp en vraagt weinig zorg, maar dat beetje maakt wel het verschil tussen tien en dertig jaar plezier. Bewaar de bijl droog en zet na gebruik de beschermhoes op de snede. Vet de snede in met wat vet of olie voordat de bijl langere tijd opgeborgen wordt, dan voorkom je roest. Voelt de essenhouten steel droog aan, wrijf hem dan in met een neutrale olie.

Wordt de snede bot, dan slijp je hem in een paar minuten weer scherp. De Noorse bijlen in dit artikel zijn bewust zo gehard dat je ze zelf makkelijk naslijpt met een wetsteen, eerst de grove kant en dan de fijne. Volg daarbij de bestaande slijpfase, het schuine vlak dat naar de snede toeloopt, dan behoudt de snede zijn oorspronkelijke vorm.

De rubberen snedebeschermer die bij veel van deze bijlen wordt geleverd, dekt alleen de snede zelf af. Wil je de volledige kop beschermen, of heeft jouw bijl geen eigen bescherming, dan vouw je de universele vilten bijlhoes om de kop. Die sluit met klittenband en beschermt je spullen en je vingers bij het opbergen en onderweg.

En mocht er ondanks goed onderhoud toch iets mis zijn, dan geldt op deze bijlen 2 jaar garantie op materiaal- en fabricagefouten.

Liever niet zwaaien? Houtklovers als alternatief

Niet iedereen kan of wil met een bijl zwaaien, en voor aanmaakhout is een bijl ook niet per se de handigste route. Een houtklover zoals de Kindling Cracker werkt zonder zwaaien, want je legt het blok in het gietijzeren frame en slaat erop met een hamer, met je vingers veilig uit de buurt. Bekijk alle modellen in onze collectie houtklovers.

Veelgestelde vragen

Klaar om te kloven?

Bekijk onze Noorse bijlen, van kleine kloofbijl tot kloofhamer, allemaal met gesmede kop en essenhouten steel. Gratis verzending vanaf € 50,00.

Bekijk alle bijlen