Plancha bakken boven vuur: voordelen, modellen en tips
, door Judith Kauffmann, 20 min lezen
Steeds meer mensen laten het klassieke grillrooster voor wat het is en kiezen voor een plancha. En dat is niet voor niets. Een plancha zorgt voor gelijkmatigere hitte, minder rook, meer kookmogelijkheden en is bovendien makkelijker schoon te maken. Maar hoe werkt plancha bakken boven open vuur eigenlijk? En welke plancha past het beste bij jouw situatie? Je leest het in dit artikel.
Inhoud
Wat is een plancha?
Een plancha is een massieve, platte bakplaat die je boven vuur of gas verhit. Anders dan een grillrooster met open spijlen werk je met een gesloten plaat. Daardoor blijven vet en sappen op het oppervlak liggen, gaart je eten gelijkmatiger en ontstaat er minder rook. Bovendien is de plaat zeer geschikt voor grillen op hoge temperaturen, meestal tussen de 240 en 280°C.
Plancha’s worden al generatieslang gebruikt in de Spaanse en Argentijnse keuken. Het woord ‘plancha’ komt uit het Spaans en betekent letterlijk ‘ijzer’, ‘pan’ of ‘plaat’. De laatste jaren wint plancha bakken ook in Nederland en de rest van Europa snel aan terrein.
De voordelen van plancha grillen
Plancha grillen verschilt op meerdere belangrijke punten van barbecueën op een klassiek grillrooster.
Gelijkmatige hitteverdeling met ruimte voor warmtezones
Een plancha warmt gelijkmatiger op dan een grillrooster. Doordat je werkt met één massieve plaat in plaats van open spijlen, zijn de temperatuurverschillen kleiner. Dit zorgt ervoor dat je eten overal even snel gaart en minder snel verbrandt op sommige plekken.
Tegelijkertijd biedt de grootte van de plaat de mogelijkheid om verschillende warmtezones te creëren. Je kunt het midden heter houden voor het aanbraden van vlees, terwijl je aan de rand een koelere zone hebt voor groente, vis of het warmhouden van al bereide gerechten. Dit geeft je meer controle over het bereidingsproces dan bij de meeste traditionele barbecues.
Minder rook en een rustiger vuur
Bij een grillrooster druppelt vet, marinade en vocht direct in het vuur. Dit veroorzaakt vaak opflakkerende vlammen en veel rook. Op een plancha blijft het grootste deel van het vet en de sappen op de plaat liggen. Dit resulteert in aanzienlijk minder rookontwikkeling en een rustiger, beter controleerbaar vuur.
Betere smaakontwikkeling en sappiger resultaat
Doordat het eten direct contact maakt met de hete plaat, treedt de zogeheten Maillardreactie sneller op. Dit zorgt voor een lekker krokant korstje, meer smaak en een mooiere kleur. Tegelijkertijd droogt het vlees minder uit dan op een grillrooster, omdat vet en sappen grotendeels op de plaat blijven in plaats van in het vuur te lekken.
Vooral bij biefstuk, entrecote, burgers en vis merk je dit verschil duidelijk. Het resultaat is vaak sappiger en smaakvoller dan bij traditioneel grillen op een rooster.
Meer veelzijdigheid in wat je kunt bereiden
Een plancha is niet alleen geschikt voor grillen. Je kunt er ook op bakken, sudderen en aanbraden. Denk aan groenten, garnalen, pannenkoeken, eieren, halloumi, quesadillas of zelfs fruit. Doordat je warmtezones kunt maken, bereid je meerdere gerechten tegelijk, elk op de juiste temperatuur.
Dit maakt een plancha BBQ bijzonder geschikt als je voor meerdere personen kookt of een uitgebreider menu wilt serveren.
Makkelijker schoonmaken
Een grillrooster schoonmaken kan een tijdrovende en frustrerende klus zijn, zeker als er aangekoekt vet en etensresten tussen de spijlen zitten. Een plancha is een stuk eenvoudiger schoon te maken: schraap de resten eraf terwijl de plaat nog warm is, spoel de plaat daarna af met warm water en vet hem licht in met olie. Dit scheelt aanzienlijk in tijd en moeite.
Welke plancha BBQ past bij jouw situatie?
Niet elke plancha is even geschikt voor dezelfde manier van gebruik. We maken in dit artikel onderscheid tussen compacte modellen voor onderweg en robuuste modellen voor een vaste plek in de tuin.
Plancha’s voor onderweg en kamperen
Deze modellen zijn compact, licht en makkelijk mee te nemen. Ze zijn ook de meest betaalbare opties als je plancha bakken wilt uitproberen.
Petromax Atago + plancha
Een inklapbare 4-in-1 vuurschaal en grill. Zodra het eten klaar is, haal je de plancha er weer af en geniet je van de vlammen. Ideaal om mee te nemen in de camper of caravan.
Bekijk de Atago
+
Petromax Rocket Stove + plancha
Werkt op sprokkelhout en is snel op temperatuur. Geschikt voor minimalistische kampeerders die zo weinig mogelijk willen meenemen.
Bekijk de Rocket Stove
Höfats CUBE + plancha
Combineer deze kubusvormige vuurkorf met de gietijzeren plancha voor een flexibel kookvlak boven het vuur.
Bekijk de CUBEPlancha’s voor een vaste plek in de tuin
Deze plancha BBQ’s zijn robuuster, zwaarder en krijgen vaker een vaste plek op het terras of in de tuin. Ze zijn vooral geschikt voor grotere gezelschappen en regelmatig gebruik.
BonFeu BonPlancha
Een slimme upgrade als je al een vuurschaal hebt. Flexibel inzetbaar op vuurschalen van 60 tot 150 cm. Een goede optie als je niet meteen een complete setup wilt aanschaffen.
Bekijk de BonPlancha
Höfats MOON + plancha
Een stijlvolle en degelijke oplossing voor de moderne tuin. De dikke geëmailleerde gietijzeren plaat houdt de warmte uitstekend vast en is zeer gebruiksvriendelijk.
Bekijk de MOON
Espegard Bålpanne + plancha
Een sterke keuze als je een Noorse driepoot met vuurschaal hebt of wilt aanschaffen. Je kunt kiezen uit een gietijzeren grillplaat die op het rooster rust, of een variant met poten die je direct in de vuurschaal zet. Bijzonder veelzijdig door de gladde en geribbelde kant van de grillplaat.
Bekijk de Bålpanne
WeFire Plancha BBQ
Een complete, verrijdbare barbecue die zowel thuis als bij grotere bijeenkomsten en evenementen gebruikt kan worden. Kies tussen het standaardmodel en de ruimere Pro-uitvoering. Handig als je flexibiliteit én een vaste opstelling wilt.
Bekijk WeFireWeet je nog niet zeker welke plancha bij jouw vuurschaal of vuurkorf past? Neem contact op, we adviseren je graag persoonlijk.
Welk materiaal kies je?
Plancha's zijn verkrijgbaar in verschillende materialen. Het materiaal bepaalt hoe snel de plaat opwarmt, hoe lang hij warmte vasthoudt en hoeveel onderhoud hij vraagt.
Carbon steel (koolstofstaal)
De populairste keuze voor plancha bakken boven vuur. Carbon steel warmt snel op, is relatief licht en bouwt bij regelmatig gebruik een uitstekende patina op. Wel vereist het inbranden en regelmatig invetten om roest te voorkomen. Ideaal als je de plaat snel op temperatuur wilt hebben en veel boven vuur kookt.
Gietijzer
Gietijzer warmt langzamer op dan carbon steel, maar houdt de warmte aanzienlijk beter vast. Dat maakt het ideaal voor grotere stukken vlees en langzaam garen. Het nadeel: gietijzer is zwaar en breekt als het hard valt. Net als carbon steel vraagt het om inbranden en regelmatig invetten.
Geëmailleerd gietijzer
Een geëmailleerde plaat hoeft niet ingebrand te worden en is makkelijker schoon te maken. Het emaille beschermt het gietijzer tegen roest. Het nadeel is dat de plaat iets minder heet wordt dan blank staal, waardoor de Maillardreactie wat minder snel optreedt. De Höfats MOON plancha is een goed voorbeeld: weinig onderhoud en gaat lang mee.
Wat kun je bereiden op de plancha?
Een plancha is verrassend veelzijdig. Hieronder een overzicht van wat je erop kunt bereiden.
- Vlees: biefstuk, entrecote, ribeye, lamskoteletten, hamburgers, kipfilet en pulled pork.
- Vis en schaaldieren: zalm, dorade, garnalen, inktvis, mosselen, sint-jakobsschelpen en tonijn.
- Groenten: paprika, courgette, aubergine, asperges, champignons, mais, ui, cherrytomaten en broccoli.
- Overig: pannenkoeken, eieren, halloumi, groenteburgers, quesadillas en fruit zoals ananas of perzik.
Doordat je warmtezones kunt maken, braad je vlees aan op hoge temperatuur, terwijl groente rustig gaart aan de rand. Zo kun je meerdere componenten van een maaltijd tegelijk bereiden, zonder dat alles even snel gaar wordt.
Tips voor het beste resultaat
- Verwarm de plaat altijd minimaal 8 tot 12 minuten voor.
- Gebruik een olie met een hoog rookpunt, zoals arachideolie of avocado-olie. Breng die dun aan met een kwast of doekje.
- Maak bewust warmtezones: heet in het midden voor vlees, koeler aan de rand voor groente of vis.
- Leg niet te veel tegelijk op de plaat, zodat alles goed kan bakken en een mooi krokant korstje krijgt.
- Draai het eten pas om als het vanzelf loslaat. Dan zijn de smaken het best ontwikkeld en blijft het vlees sappig.
- Werk met een goede schraper of spatel om de plaat niet te beschadigen.
Hoe maak je de plancha grillplaat schoon?
Een van de grote voordelen van een plancha is dat hij relatief makkelijk schoon te maken is. Volg deze stappen na elk gebruik:
- Schraap de grove resten eraf terwijl de plaat nog warm is.
- Laat de plaat vervolgens volledig afkoelen.
- Spoel de plaat af met warm water. Gebruik liever geen zeep.
- Droog de plaat goed af en vet hem dun in met olie. Dit helpt roest voorkomen en zo blijft de plaat in goede conditie.
Bij een nieuwe plancha zit er vanuit de fabriek al een beschermende laag op. Verwijder die voor het eerste gebruik door de plaat 20 tot 30 minuten langzaam te verhitten en de laag er daarna met een spatel af te schrapen. Breng vervolgens een dun laagje olie met hoog rookpunt aan, smeer gelijkmatig uit en verhit de plaat opnieuw zodat de olie kan inbakken. Laat afkoelen en herhaal dit nog een of twee keer. Zo bouw je de natuurlijke anti-aanbaklaag, de zogeheten patina, op.
Höfats Spatel Zwart (l) en BonFeu Spatel (r)
Veelgestelde vragen over plancha bakken
Welke olie is het beste voor op de plancha?
Gebruik een olie met een hoog rookpunt, zoals arachideolie, avocado-olie of zonnebloemolie. Ook ghee of wagyu-vet werken uitstekend. Breng de olie altijd dun aan met een kwast of doek.
Wat is een patina en waarom is die belangrijk?
Een patina is een natuurlijke, ingebrande beschermlaag die zich vormt door vet en olie bij regelmatig gebruik van de plancha. Hoe beter de patina, hoe beter de anti-aanbakeigenschappen en hoe beter de plaat beschermd is tegen roest. Kort gezegd: hoe vaker je grillt, hoe beter je plancha wordt.
Moet ik de plancha altijd voorverwarmen?
Ja, een goed voorverwarmde plancha zorgt voor een mooie krokante buitenkant, minder plakken en een gelijkmatiger resultaat. Reken op minstens 8 tot 12 minuten, afhankelijk van de dikte van de plaat en de hitte van het vuur.
Wat is het verschil tussen een plancha en een gewone bakplaat?
Een plancha is speciaal ontworpen voor gebruik op hoge temperaturen, zoals boven open vuur of een professionele barbecue. De plaat is dikker, zwaarder en bestand tegen extreme hitte. Een gewone bakplaat is hier niet voor bedoeld en kan kromtrekken of beschadigen.
Kan ik een plancha ook gebruiken op een rookvrije vuurkorf?
Dat hangt af van het model. Sommige plancha’s zijn speciaal ontworpen voor gebruik op een rookvrije vuurkorf, zoals de Höfats MOON plancha. Controleer altijd of de afmetingen overeenkomen voordat je een plancha aanschaft.
Klaar om te starten met plancha bakken?
Plancha bakken is een laagdrempelige, smaakvolle en veelzijdige manier van buiten koken. Er is voor elke situatie een model dat past, variërend van compact voor onderweg tot groter en robuuster voor thuis. Bekijk ons volledige assortiment plancha’s en buitenkookgerei, of neem contact op als je persoonlijk advies wilt over de beste combinatie voor jouw situatie.
Bekijk alle plancha’s en buitenkookgerei
